Sociale bijdragen en pensioen als zelfstandige: wat je betaalt en wat je opbouwt

Als bediende denk je zelden na over je sociale bijdragen. Er gaat 13,07% van je brutoloon naar de RSZ, je werkgever betaalt er nog eens zo'n 25% bovenop, en daarmee is de kous af. Als zelfstandige verandert dat. Je sluit aan bij een sociaal verzekeringsfonds, en elk kwartaal krijg je een rekening. Het is een van de eerste kosten die je echt voelt.

Daarom zet ik hier op een rij wat je betaalt, wat je ervoor terugkrijgt en waar je zelf aan moet denken. Vooral bij je pensioen, want daar zit het grootste verschil met je leven als bediende.

Wat je betaalt

Als bedrijfsleider van je BV ben je zelfstandige in hoofdberoep. Je sociale bijdragen hangen af van je inkomen: je loon en je voordelen van alle aard, min je beroepskosten en de bijdragen zelf. In 2026 betaal je:

• 20,5% op je inkomen tot €75.024,54,
• 14,16% op het deel tussen €75.024,54 en €110.562,42,
• niets op wat je daarboven verdient.

Daar komen de beheerskosten van je sociaal verzekeringsfonds bij, een paar procent. Je betaalt per kwartaal, minstens €890,42 en hoogstens €5.103,05, zonder die kosten.

Bij Lotte, de recruiter uit Hoeveel verdien je als zelfstandige recruiter?, komt dat met een loon van €50.000 op zo'n €8.890 per jaar. Je sociale bijdragen trek je af van je inkomen, in het jaar waarin je ze betaalt.

Je eerste jaren: pas op voor de afrekening

Hier lopen veel starters tegenaan. Je fonds kent je echte inkomen pas als de fiscus het doorgeeft, en dat duurt even. Daarom betaal je eerst voorlopige bijdragen, en volgt de afrekening op je echte inkomen twee jaar later.

Als starter is die voorlopige bijdrage het minimum, €890,42 per kwartaal, tenzij je zelf meer betaalt. Verdien je €50.000, zoals Lotte, dan zijn je echte bijdragen meer dan het dubbele. Het verschil krijg je later in één keer te betalen, voor elk jaar dat je te weinig betaalde. Bij Lotte is dat ruim €5.000 per jaar, en vanaf haar derde jaar komt die afrekening bovenop de bijdragen van dat jaar.

Ook daarna blijft het zo werken: je voorlopige bijdragen rekenen op je inkomen van drie jaar eerder, en de afrekening volgt twee jaar later. Groeit je inkomen, dan komt er dus altijd iets bij.

De oplossing is eenvoudig. Laat je boekhouder je inkomen inschatten, en betaal van bij het begin voorlopige bijdragen op dat inkomen. Je fonds laat dat gewoon toe. Dan heb je geen verrassing, en je trekt ze meteen af.

Wat je ervoor krijgt

Je sociale bijdragen verdwijnen niet in het niets. Je bouwt er rechten mee op:

• Je pensioen. Elk jaar als zelfstandige telt mee voor je wettelijk pensioen. Daarover hieronder meer.
• Je ziekteverzekering. Je doktersbezoeken, je medicatie en een opname in het ziekenhuis worden terugbetaald, net zoals bij een werknemer.
• Een uitkering als je ziek wordt. Een vast bedrag per dag, los van wat je verdiende. Ben je langer dan zeven dagen ziek, dan krijg je het vanaf de eerste dag. Het is wel veel minder dan je inkomen: lees daarover Welke verzekeringen heb je nodig als zelfstandige?
• Moederschapsrust, als je een kind krijgt.
• Het overbruggingsrecht, een tijdelijk inkomen als je je zaak moet stopzetten, bijvoorbeeld na een faillissement.

Wat je niet krijgt, is een werkloosheidsuitkering. Stop je als zelfstandige, dan val je daar niet op terug, behalve in de gevallen van het overbruggingsrecht.

Je wettelijk pensioen

Je wettelijk pensioen als zelfstandige rekent zo: voor een volledige loopbaan van 45 jaar krijg je 60% van je gemiddelde inkomen. Heeft je partner geen of maar een klein eigen pensioen, dan is het 75%, als gezinspensioen.

Lang kreeg een zelfstandige een stuk minder pensioen dan een werknemer met hetzelfde inkomen. Tot en met 2020 telde je inkomen als zelfstandige maar voor zo'n 69% mee. Sinds 2021 telt het volledig.

Toch bouw je als zelfstandige meestal minder op dan als bediende. Bij een werknemer telt zijn brutoloon. Bij een zelfstandige telt zijn inkomen na sociale bijdragen en kosten, en met hetzelfde pakket ligt dat lager. Boven een plafond telt je inkomen bovendien niet meer mee.

Hoeveel pensioen je al opbouwde, zie je op mypension.be. Daar staan ook je aanvullende pensioenen, zoals de groepsverzekering van je vorige werkgever.

Zelf bijbouwen: VAPZ en IPT

Daarom bouwen de meeste zelfstandigen zelf bij. Voor jou als bedrijfsleider zijn er twee manieren, en ze gaan perfect samen.

Het VAPZ

Het vrij aanvullend pensioen voor zelfstandigen (VAPZ) is voor de meesten de eerste stap. Je stort elk jaar een premie, en die trek je af van je inkomen als sociale bijdrage. Zo betaal je minder personenbelasting en minder sociale bijdragen. Dat voordeel kan oplopen tot zo'n 60% van je premie, en op de premie zelf betaal je geen taks.

In 2026 mag je tot 8,17% van je inkomen storten, met een maximum van €4.086,34. Bij een sociaal VAPZ is dat 9,40%, met een maximum van €4.701,54. Dan gaat een deel van je premie naar extra bescherming, bijvoorbeeld als je arbeidsongeschikt wordt. Er ligt een hervorming klaar om die grenzen op te trekken, maar die is nog niet gestemd.

Bij je pensioen betaal je op het kapitaal sociale bijdragen van samen hoogstens 5,55%, en personenbelasting via een fictieve rente: een deel van je kapitaal telt een aantal jaren mee bij je inkomen. Hoeveel dat is, hangt af van wat je als gepensioneerde verdient.

De IPT

Wil je meer opzijzetten, dan komt er een individuele pensioentoezegging (IPT) bij. Die loopt via je BV: je BV stort de premies en trekt ze af als kost. Op elke premie betaal je 4,4% taks. Neem je het kapitaal op op je wettelijke pensioenleeftijd, dan betaal je zo'n 10% belasting, plus gemeentebelasting en sociale bijdragen van samen hoogstens 5,55%.

Hoeveel je mag storten, hangt af van je loon. Je wettelijk pensioen, je VAPZ en je IPT samen mogen niet meer zijn dan 80% van je laatste normale brutoloon. Wie zichzelf een laag loon betaalt, heeft dus ook weinig ruimte voor een IPT. Hoe je je loon en je dividend slim combineert, lees je in Managementvergoeding of dividend.

Naast elkaar

Daarnaast kan je, zoals iedereen, aan pensioensparen doen: tot €1.050 per jaar met 30% belastingvermindering, of tot €1.350 met 25%.

En je groepsverzekering van vandaag?

Heb je als bediende een groepsverzekering, dan blijft wat je opbouwde van jou. Het blijft staan bij de verzekeraar van je oude werkgever tot je pensioen, alleen komen er geen nieuwe premies meer bij. In onze rekensom zet je BV dezelfde premie voort in een IPT, zodat je pensioenopbouw niet stilvalt.

Laten we er niet onnozel over doen

Je sociale bijdragen zijn een stevige kost, en wat je ervoor krijgt, is minder dan wat een werknemer krijgt. Geen werkloosheidsuitkering, een uitkering bij ziekte die maar een fractie is van je inkomen, en een wettelijk pensioen waarmee de meeste zelfstandigen hun levensstandaard niet kunnen houden.

Dat is geen reden om bediende te blijven. Met wat je als zelfstandige meer overhoudt, vang je dat ruim zelf op: met een VAPZ, een IPT en een gewaarborgd inkomen. Maar je moet het wel doen. Als bediende regelde je werkgever het voor je, nu doe je het zelf.

Veelgestelde vragen

Wanneer betaal je je sociale bijdragen?

Per kwartaal, aan je sociaal verzekeringsfonds. Je krijgt telkens een betaalverzoek. Betaal op tijd, want wie te laat is, betaalt een verhoging.

Kan je je sociale bijdragen aftrekken?

Ja, van je inkomen, in het jaar waarin je ze betaalt. Dat geldt ook voor de afrekening van vorige jaren.

Hoe weet je hoeveel pensioen je al opbouwde?

Op mypension.be, met je eID of itsme. Je ziet er je wettelijk pensioen en je aanvullende pensioenen, zoals een groepsverzekering of een VAPZ.

Heb je een VAPZ én een IPT nodig?

Verplicht is geen van beide. De meeste zelfstandigen beginnen met een VAPZ, omdat je de premie zelf aftrekt en er geen taks op betaalt. Wil je meer opzijzetten, dan komt er een IPT bij, via je BV.

Dit is algemene uitleg, geen persoonlijk advies. Bespreek je situatie met je boekhouder of je sociaal verzekeringsfonds.

Alle stappen op een rij vind je in onze gids Zelfstandig recruiter worden in België.

Wat hou jij over als zelfstandige, met je pakket en je pensioen erbij? Reken het uit in de calculator, of babbel er eens over met mij via Join us.

Bronnen

• Sociale bijdragen 2026, percentages, minimum en maximum: FOD Sociale Zekerheid, sociale bijdragen 2026.
• Voorlopige bijdragen en de afrekening als starter: Xerius.
• Hoe je pensioen als zelfstandige berekend wordt: Securex. Je volledige inkomen telt mee sinds 2021: Forum for the Future.
• VAPZ, maximumpremies 2026: Xerius. Fiscaliteit van het VAPZ: Baker Tilly. De geplande hervorming: Partena Professional.
• Belasting op een IPT bij je pensioen: KBC.
• Pensioensparen in 2026: PV, fiscale maxima 2026.
• Je pensioen opvolgen: mypension.be.